Millet vekili Meşhur Memmedov,

1453 Kral Medya – Türkiye

Azərbaycan COP29-a ev sahibi olduqdan sonra inkişaf edən kiçik ada dövlətləri ilə münasibətlərimiz yeni, daha yüksək səviyyəyə qalxıb.

Kiçik ada dövlətlərinin səsi qlobal arenada eşidilməlidir. İnkişaf etmiş bütün ölkələr, xüsusən də müstəmləkə keçmişi olan ölkələr kiçik ada dövlətlərinə maddi və texniki dəstək göstərməlidir ki, onlar ölkələrini iqlim dəyişmələrinin fəsadlarından qoruya bilsinlər. İqlim dəyişmələri hər bir ölkəyə, o cümlədən Azərbaycana təsir göstərir. Xəzər dənizi ilbəil daha da dayazlaşır, çaylarımızda daha az su, dağlarımızda daha az qar var. Əfsuslar ki, keçmişdə heç vaxt görmədiyimiz daşqınlar və kəskin yağışlar bu gün reallıqdır. Hər bir ölkə təsirə məruz qalır, lakin kiçik ada dövlətləri üçün bu ekzistensial təhlükədir.

İqlim dəyişikliyi kiçik ada dövlətləri üçün ciddi bir təhdiddir, çünki bu ölkələr əsasən okeanlara yaxın ərazilərdə yerləşir və iqlim dəyişikliklərinin nəticələrindən ən çox təsirlənənlərdəndir. Dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi, tropik fırtınalar və digər təbii fəlakətlər bu ölkələrin ərazisini daha da kiçildir, iqtisadiyyatlarına və həyat şəraitlərinə böyük ziyan vurur.

Bu vəziyyət, kiçik ada dövlətlərinin çoxu üçün mövcud olan həyat və inkişaf imkanlarını təhdid edir. Həmçinin, bu dövlətlərin əksəriyyəti coğrafi və iqtisadi baxımdan zəifdirlər və iqlim dəyişikliyinin təsirləri ilə mübarizə aparmaq üçün yetərli resurslara malik deyillər. Bu səbəbdən, onlar ətraf mühitin qorunması, davamlı inkişaf və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə məsələlərində beynəlxalq dəstəyə ehtiyac duyurlar.

Azərbaycan kiçik ada dövlətlərinə özünün birmənalı dəstəyini nümayiş etdirir.
Həmin ölkələrin üzləşdiyi çağırışların aradan qaldırılması COP29-da Azərbaycanın göstərdiyi səylərin əsasını təşkil edir.

Bu ilin mayında COP-la bağlı planlarını müzakirə etmək üçün Baham adalarının, Tonqanın və Tuvalunun rəhbərləri Azərbaycana səfər etdilər. Qəbul olunmuş Bakı Kommünikesində COP29-da mənalı nəticələrin əldə olunmasına çağırış edilir və əlçatan iqlim maliyyəsinin vacibliyi qeyd olunur. Bu ilin sentyabrında İtki və Zərərə Cavab Fondunun fəaliyyətə başlaması ilə bağlı Bakıda ciddi irəliləyiş əldə olunmuşdur. Hazırda proses ehtiyac duyan ölkələrə, xüsusən də kiçik ada dövlətlərinə maliyyənin verilməsi üçün tamamlanmalıdır. Bu yay Azərbaycan Tonqada Millətlər Birliyi ilə Birgə Bəyannamə imzaladı.
Prezident İlham Əliyev öz çıxışlarında bu mövzuya toxunaraq, Azərbaycanın kiçik ada dövlətləri ilə həmrəy olduğunu, onların inkişafına və ekoloji məsələlərə daha çox diqqət yetirilməsi gərəkdiyini vurğuladı. Eyni zamanda, Azərbaycanın iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə sahəsindəki təcrübəsini və beynəlxalq əməkdaşlıqda göstərdiyi fəallığı da bu mövzuda yardım etmək istəyən ölkələrə nümunə göstərərək bildirdi ki, bu cür əməkdaşlıq, kiçik ada dövlətlərinin qarşılaşdıqları problemlərin həlli üçün mühüm rol oynaya bilər.

Cənab İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanda həyata keçirilən dayanıqlı enerji keçidinə dair təcrübələrini paylaşaraq, bu sahədə kiçik ada dövlətlərinə dəstəyin vacibliyini vurğuladı. Dayanıqlı inkişaf, xüsusilə enerji keçidi, dünya miqyasında əhəmiyyətli məsələlərdən biridir. Azərbaycan, müxtəlif enerji mənbələrinə, o cümlədən bərpa olunan enerji sahələrinə olan marağını artıraraq, bu istiqamətdə mühüm addımlar atmaqdadır. Bu, ölkənin iqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizədə iştirakını gücləndirir və beynəlxalq səviyyədə həmrəyliyi təbliğ edir.

Azərbaycanın təcrübəsi, bərpa olunan enerji mənbələrinin istifadəsi, enerji səmərəliliyi və karbon emissiyalarının azaldılması məsələlərində kiçik ada dövlətləri üçün faydalı ola bilər. Bu dövlətlər, məhdud resurslarla iqlim dəyişikliyinin təsirlərinə qarşı mübarizə aparmağa çalışır və dayanıqlı enerji keçidi onların iqtisadiyyatını gücləndirmək və ətraf mühiti qorumaq üçün vacib bir yol ola bilər.
Prezident İlham Əliyev, kiçik ada dövlətlərinin enerjiyə olan ehtiyaclarını qarşılamaq üçün Azərbaycanın bu sahədə təcrübə paylaşımına hazır olduğunu ifadə edərək, beynəlxalq əməkdaşlığın əhəmiyyətini bir daha vurğuladı. Azərbaycanın bu sahədəki texnoloji inkişafları və siyasətləri, kiçik ada dövlətlərinə dayanıqlı enerji sistemləri qurmaqda və iqlim dəyişikliyinin qarşısını almaqda dəstək verə bilər.
Prezident İlham Əliyev COP29 çərçivəsində inkişaf etməkdə olan kiçik ada dövlətlərinin Sammitində çıxışı zamanı qətiyyətlə vurğuladı ki, Azərbaycan Qoşulmama Hərəkatının sədri kimi kiçik ada dövlətlərinə hər zaman dəstək verib, COP29-un sədri kimi onları dəstəkləyəcək və gələcəkdə dostlarımızı dəstəkləməkdə davam edəcək.

Ülker PİRİYEVA/AZERBAYCAN

Millet vekili Meşhur Memmedov,

1453 Kral Medya – 15 Kasım/ Türkiye

Bütün dünyanın diqqəti Azərbaycana, paytaxt Bakıya yönəlib. Azərbaycan COP29-a ev sahibliyi edir. 200 ölkənin yekdil qərarı ilə Azərbaycana COP29-a ev sahibliyi etmək fürsəti nəsib oldu. Bu, bizim ölkəyə hörmət əlamətidir və bizim fəal rolumuzun beynəlxalq arenada qiymətləndirilməsi deməkdir.
COP29 iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə qlobal səviyyədə ən mühüm platformalardan biridir. Bu sammit dünya liderlərini bir araya gətirərək, planetin gələcəyinə dair kritik qərarların müzakirə edildiyi bir məkandır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin bu platformada iştirakı və çıxışı, ölkənin iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə artan rolunun bariz nümunəsidir.

Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın “Yaşıl Enerji Zonası” təşəbbüsünü xüsusi vurğuladı. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur regionlarında həyata keçirilən bu layihələr Azərbaycanın iqlim hədəflərinə çatmasında mühüm rol oynayır. Bu ərazilərdə bərpa olunan enerji mənbələrindən (külək və günəş enerjisi) geniş istifadə nəzərdə tutulur.

Azərbaycan külək və günəş enerjisi kimi bərpa olunan enerji sahələrinə böyük sərmayələr yatırır. Bu, ölkənin karbon emissiyalarını azaltmaqla yanaşı, enerji ixracında dayanıqlı mənbələrdən istifadə etməsini təmin edir.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzur regionlarında həyata keçirilən bu təşəbbüs, Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərdə ən müasir və ekoloji dayanıqlı infrastruktur yaratmaq hədəfini güdür. Bu layihə regionda “yaşıl inkişaf” modelinə keçid üçün nümunəvi bir addımdır.

Prezident Azərbaycanın Avropa və Asiya arasında enerji tranziti sahəsindəki unikal rolunu vurğuladı. Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə verərək, həm də təbii qazın karbon emissiyalarını azaltmaq üçün keçid mənbəyi kimi istifadəsini təmin edir. Bununla yanaşı, Azərbaycan Avropa və Asiya bazarlarına yaşıl enerji və hidrogen ixracını genişləndirmək məqsədilə müxtəlif layihələr üzərində çalışır.

Azərbaycan, beynəlxalq iqlim razılaşmalarına sadiq qalaraq, Avropa və Asiya ölkələri ilə enerji sahəsində strateji tərəfdaşlıqlar qurur. Bu, regionda dayanıqlı enerji təchizatının təmin olunmasına və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə kollektiv səylərin güclənməsinə şərait yaradır.
Bu cür layihələr Azərbaycanın qlobal səhnədə dayanıqlı inkişaf və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə üzrə lider rolunu gücləndirir.

Azərbaycanın başladığı meqalayihələr Avrasiyada enerji və daşımalar yollarını dəyişib. Şimal, Cənub, Qərb və Şərq məhz Azərbaycanın qovuşduğu bir məkandır. Burada enerji, mədəniyyət, o cümlədən daşımalar müxtəlif beynəlxalq iştirakçılar arasında baş tutur. Əminliklə demək olar ki, biz məhsuldar və çoxtərəfli əməkdaşlıq formatı qurmuşuq.

Qara dənizin dibi ilə enerji kabelinin texniki əsaslandırma işləri bu yaxınlarda bitəcək.
Biz, həmçinin ixrac bazarlarına diqqət yetiririk və öz tərəfdaşlarımızla birgə çalışırıq ki, digər mühüm enerji təhlükəsizliyi layihələrini həyata keçirək. Bunun sayəsində biz yaşıl enerjini Avropaya nəql edəcəyik. Bu kabelin texniki potensialı və yeri gəlmişkən, texniki əsaslandırma işləri bu yaxınlarda bitəcəkdir. Onun imkanları iki giqavat olacaqdır. Bu, yalnız başlanğıcdır.

Azərbaycan, iqlim dəyişikliyinin təsirlərini azaldaraq, öz enerji sektorunu diversifikasiya etməkdə qərarlıdır. Prezident çıxışında, həmçinin ölkənin meşə örtüyünün genişləndirilməsi, su ehtiyatlarının qorunması və dayanıqlı kənd təsərrüfatı sahəsində atılan addımlardan bəhs etdi. Ölkə rəhbəri İlham Əliyevin çıxışı, beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən müsbət qarşılandı. Azərbaycan, iqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizədə yalnız milli deyil, həm də qlobal səviyyədə məsuliyyət daşıdığını nümayiş etdirir. Beynəlxalq təşkilatlar və tərəfdaş ölkələr Azərbaycanın bu sahədəki təşəbbüslərini dəstəkləyir və əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaradır.

Azərbaycanın COP29 sammitindəki fəal iştirakı ölkənin qlobal iqlim siyasətində vacib aktorlardan birinə çevrildiyini göstərir. Prezident İlham Əliyevin liderliyi ilə həyata keçirilən layihələr həm regional, həm də qlobal miqyasda dayanıqlı inkişaf və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə sahəsində mühüm töhfələr verir.
Bu layihələr həm ölkə daxilində, həm də regionda dayanıqlı inkişafın təmin olunmasına və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə beynəlxalq hədəflərə çatmağa mayak rolunu oynayır.

Azərbaycanın gələcək hədəfləri iqlim dəyişikliklərinin təsirlərini minimuma endirmək və dünyada yaşıl enerjinin inkişafına liderlik etməkdir.

COP29-un sədri kimi Azərbaycan inkişaf etmiş və inkişaf edən ölkələr arasında konsensusun tapılmasına töhfə verməyə və Qlobal Cənubla Qlobal Şimal arasında əlaqələr qurulmasına çalışacaq.

Ülker PİRİYEVA/AZERBAYCAN